Opstellen van een beeldkwaliteitsplan voor de Kruisstraat en Woenselse Markt, Eindhoven. In opdracht van gemeente Eindhoven.

Oud-Woensel is door de centrale ligging, de vele contrasten, het uitgebreide winkelbestand en de Woenselse Markt een aantrekkelijke wijk in Eindhoven. De wijk is ruimtelijk divers en gefragmenteerd. In sommige opzichten kan dit een bezwaar zijn, bijvoorbeeld door het ontstaan van niet goed gedefinieerde stedelijke ruimtes. Door de
scherpe begrenzing (spoorlijn, ringbaan, Boschdijk en Montgomerylaan) en de aanwezigheid van een even duidelijke als herkenbare ruggengraat (de Kruisstraat) heeft de wijk toch een goed voelbare samenhang en een uitgesproken identiteit. De diversiteit zorgt voor een levendig en gevarieerd straatbeeld. De Kruisstraat en de Woenselse Markt geven Oud-Woensel een gezicht, een hart en karakter. Het wel en wee van de Kruisstraat en de Woenselse Markt straalt af op heel Oud-Woensel.

De voorbije jaren is gewerkt aan een visie op de ruimtelijke ontwikkeling van Oud-Woensel. Er werd een masterplan opgesteld en een supervisor aangesteld. De herinrichting van de openbare ruimte van de Kruisstraat en de Woenselse Markt is bijna gereed voor uitvoering. Het beeldkwaliteitsplan voor de Kruisstraat en de Woenselse Markt is een logische vervolgstap. Het doel is om de ruimtelijke kwaliteit van dit winkel- en woongebied op peil te houden en als te verbeteren, door richting te geven aan de grote en kleine ontwikkelingen.

De leidende gedachte achter het beeldkwaliteitsplan is om voor de toekomst de kenmerkende sfeer van de Kruisstraat en de Woenselse Markt te bewaren en te versterken, zonder de dynamiek van het gebied onnodig in te perken. Enerzijds is het de intentie van bewoners, ondernemers en gemeente om de wijk een betere uitstraling te geven, de dorpse kleinschaligheid te koesteren, de cultuurhistorische waarden te borgen en de cultuurhistorische elementen uit de vooroorlogse en wederopbouwperiode te behouden.

Al deze punten wijzen op een strenge aanpak. Anderzijds is er echter sprake van een wijk met een eigen cultuur, een no-nonsense mentaliteit en een allergie voor betutteling, wat pleit voor een losse aanpak. De richtlijnen beeldkwaliteitplan dienen als spelregels en toetsingscriteria. Zo kan de historische waarde en uitstraling van de wijk als geheel gewaarborgd worden, maar is er gestreefd om zoveel mogelijk ruimte te bieden voor de individuele expressie van verschillende winkeliers /ondernemers.

Het beeldkwaliteitsplan bestaat uit een historische beschrijving en een ruimtelijke analyse van de Kruisstraat en de Woenselse Markt. Het zijn de uitgangspunten voor de richtlijnen, die vervolgens aan bod komen en zich richten op straat, gebouw en winkel (inclusief reclame uitingen). Voor de beeldbepalende panden zijn nog een aantal aanvullende richtlijnen opgesteld.

 (vlnr) Ansicht van rond 1900, gemaakt vanaf de Woenselse Markt richting de Kruisstraat; Het woon- en winkelblok aan Kruisstraat 97-161, naar ontwerp van W.F. van de Kerkhof, 1957; Analyse van de sferen van de Kruisstraat en Woenselse Markt.